Ιμπρεσιονισμός

Ιμπρεσιονισμός

Ο ιμπρεσιονισμός είναι ένα από τα σημαντικότερα κινήματα της μοντέρνας τέχνης που πρωτοεμφανίστηκε στο δεύτερο μισό του 19ου αιώνα σε μια εποχή που τα δημοφιλέστερα θέματα που επέλεγαν οι ζωγράφοι περιστρέφονταν γύρω από την ιστορία και την θρησκεία. Τότε, η Γαλλική Ακαδημία Καλών Τεχνών υποστήριζε ιδιαίτερα πίνακες που βασίζονταν στον ρεαλισμό, χαρακτηρίζοντας τους πίνακες που αποτύπωναν τοπία και σκηνές από την καθημερινή ζωή ως κατώτερους, ενώ αντιθέτως πίνακες με ιστορικές και θρησκευτικές καταβολές αποτελούσαν αντικείμενο θαυμασμού. Την περιόδο εκείνη τρεις φίλοι και μαθητές του ζωγράφου Μάρκ Γκλερ, O Μονέ, o Ρενουάρ  και ο Σίσλευ, εγκατέλλειψαν τα σκοτείνα στούντιο και βγήκαν στην εξοχή να ζωγραφίσουν και να αποτυπώσουν το κάθε τι που έβλεπαν έτσι όπως ακριβώς το έβλεπαν. Τον ήλιο που ανέτειλε από τα μακρινά βουνά, το κοριτσάκι που μάζευε λουλούδια από το κάμπο, τη λίμνη με τα νούφαρα μια ηλιόλουστη μέρα, το φώς που έπεφτε πάνω στα βουνά και τους μαγευτικούς χρωματισμούς που δημιουργούσε στο πέρασμα του. Οι πίνακες τους αντικατόπτριζαν την πρώτη εντύπωση ή την εντύπωση της στιγμής (impression).

Οι νέοι καλλιτέχνες που ασπάζονταν το νέο κύμα πήγαν κόντρα στο κατεστημένο, ήρθαν σε σύγκρουση με την ακαδημία καθώς οι καλλιτεχνικές τους απόψεις διέφεραν. Ένας από τους πρωτοπόρους ήταν ο Εντουάρ Μανέ. Ο Μανέ βίωσε την απόρριψη των ειδημόνων της Γαλλικής Ακαδημίας και μάλιστα αποτέλεσε το έναυσμα να αρχίσουν συζητήσεις σχετικά με την σκληρότητα και της παραδοσιακές αντιλήψεις αλλά και πρακτικές που ακολουθούσε η Ακαδημία. Κύμα αντιδράσεων είχε προκαλέσει ο πίνακας του Manet (Luncheon on the grass/ πρόγευμα στη χλόη) το 1863 που απεικόνιζε ένα γυμνό γυναικείο σώμα κάτι το οποίο επιτρεπόταν μόνο σε αλληγορίες και όχι σε σκηνές από την καθημερινότητα.

Εκείνη τη περίοδο λοιπόν, με αφορμή τον εν λόγω πίνακα πάνω από μισά έργα τέχνης απορρίφθηκαν από την Ακαδημία. Το κοινό όμως απαιτούσε να δει τους απαγορευμένους πίνακες ζωγραφικής για να αποκτήσει την δική του κρίση. Έτσι ο Αυτοκράτωρ Ναπολέων ο Γ, απαντώντας στη διαμαρτηρία του λαού, δημιούργησε το “Salon de refuses” δηλαδή το “Σαλόν των αποκλεισμένων”  έτσι ουτως ώστε ο λαός να μπορεί να δει τους πίνακες που είχαν απορριφθεί απο την Ακαδημία. Εκει ο κόσμος ήρθε επαφή με ένα τελέιως πρωτοποριακό καλλιτεχνικό κίνημα και με μία εντελώς καινοτόμα τεχνική. . Η πρώτη επίσημη έκθεση της ομάδας με τη  προσθήκη του Μανε, Σεζαν και Πισσάρου, πραγματοποιήθηκε το 1874 εκεί οι κριτικές ήταν πολύ σκληρές και ο Λουί Λερουά αναφερόμενος στους νέους ζωγράφους που εκπροσωπούσαν το νέο ρεύμα, τους ονόμασε ιμπρεσιονιστές προσδίδοντας αρνητική χροιά στην έννοια, από τον πίνακα του Μονε που ονομαζόταν (impression/ εντύπωση). Οι νέοι καλλιτέχνες αργότερα υιοθέτησαν την ονομασία ιμπρεσιονίστες αφου βρήκαν τον χαρακτηρισμό πετυχημένο! Οι ιμπρεσιονίστες συνέχιζαν να παρουσιάζουν τα εκθέματα τους σε διάφορες εκθέσεις με ανακατατάξεις, ώσπου αργότερα ο καθένας τράβηξε ξεχωριστούς δρόμους. Ο ιμπρεσιονισμός ξεκινάει ουσιαστικά το 1860 ένω στο απόγειο της δόξας του βρίσκεται από το 1970 μέχρι και το 1880!

Γενικότερα οι ιμπρεσιονίστες αντιτίθενταν στους περιορισμούς που επέβαλλε η Ακαδημία, ταυτόχρονα όμως απέρριπταν και τον ρομαντισμό διότι επικεντρωνόταν υπερβολικά στο συναίσθημα. Οι ιμπρεσιονιστές εστίαζαν στην πρώτη εντύπωση που προκαλει μια εικόνα που εξελίσσετε μπροστά τους έτσι όπως πέφτει ο ήλιος και στους χρωματισμούς που προσδίδει στο αντικείμενο που ήθελαν να απεικονίσουν. Χαρακτηρίζονται από λυρικότητα, φαντασία αλλά και σκέψη!!

ΤΕΧΝΙΚΗ

Ο ιμπρεσιονισμός ακολουθεί τις εξής τεχνικες

μικρές εμφανείς πινελιές που δημιουργούν πάνω στο καμβά ένα εμφανές παχύ στρώμα μπογιάς. Έτσι δεν αποτυπώνονται πολλές λεπτομέρεις αλλά η γενική αίσθηση του αντικειμένου ή του ανθρώπου. Μάλιστα, ζωγράφιζαν με συχνές και γρήγορες πινελιές πριν το χρώμα να προλάβει να στεγνώσει στο καμβά!

Χρήση κυρίως των βασικών χρωμάτων με πολύ μικρή ανάμειξη μεταξύ τους και εμφανής η απουσία του μάυρου, χρησιμοποιείται μόνο όταν είναι αναγκαίο για το εκάστοτε θέμα.

Οι ιμπρεσιονίστες δεν χρησιμοποιούσαν το μαύρο χρώμα ούτε για σκιάσεις αλλά ουτε για την αναμειξη βασικών χρωμάτων

Μεγάλη έμφαση στο τρόπο που πέφτει το φως πάνω στο αντικείμενο, η απεικόνηση γίνεται με ένα είδος επιστημονικού ενδιαφέροντος.

Ζωγραφική σε εξωτερικούς χώρους, όπου κυριαρχούν τα έντονα και φωτεινά χρώματα.

ΕΝΔΕΙΚΤΙΚΟΙ ΠΙΝΑΚΕΣ

O Μονέ στο έργο του “Woman with a parasol” δηλαδή “Η γυναίκα με την ομπρέλα” απεικονίζει το φυσικό φως της ημέρας με έντονους χρωματισμούς και αποχρώσεις που μεταφέρουν την ζεστασιά που αποπνέει ο γαλανός ουρανός. Το έργο τέχνης απεικονίζει την γυναίκα και το γιο του σε έξωτερικό χώρο, πιθανότατα σε ένα λιβάδι ή δάσος, όπου ο φωτεινός ήλιος αγγίζει την ομπρέλα και τα λουλούδια κάτω από τα πόδια της χρωματίζουν απαλά το φόρεμα της! Ο λαμπερός ήλιος, το απαλό φύσημα του ανέμου, οι μικρές ανυπαίσθητες κινήσεις του φορέματος, της ομπρέλας, των μαλλιών, δημιουργούν την αίσθηση της ανεμελιάς, της αμεσότητας και της ζεστασιάς. Όλα αυτά τα στοιχεία συνδιασμένα αποτυπώνουν μια σκηνή της καθημερινής ζωής που αποπνέει ζωντάνια, φρεσκάδα και όλα αυτά χωρίς ο καλλιτέχνης να ολοκληρώσει με ρεαλιστική προσέγγιση τους βασικούς χαρακτήρες του!!

Το πολύ γνωστό έργο του Ρενουάρ “Dance at the Moulin de la Galette” ανέδειξε το ταλέντο του στο να επικοινωνεί ένα χαρούμενο και ζωηρό περιβάλλον στον θεατή παίζοντας με τα χρώματα και χρησιμοποιώντας την τεχνική του διακριτικού, λεπτού φωτισμού. Οι κριτικοί της εποχής δεν ήταν καθόλου ικανοποιημένοι με το συγκεκριμμένο πίνακα μολονότι που το έργο του Ρενουάρ έχει χαρακτηριστεί ως ένα από τα αριστουργήματα του ιμπρεσιονιστικού ρεύματος! Ο πίνακας αποτυπώνει μια σκηνή από την καθημερινή σύγχρονη ζωή της υψηλής τάξης στη Γαλλία κάτι που φαίνεται από τις επιλογές ένδυσης των πρωταγωνιστών. Αποπνέεται ζωντάνια, χαρά και η αίσθηση της χαλαρής διασκέδασης μια ηλιόλουστη μέρα.

O Ντεγκά, γνωστός για τους πίνακες του με θέμα το μπαλέτο και τις μπαλαρίνες χαρακτηρίζεται εως σήμερα ένα αριστούργημα τέχης εκπροσωπόντας το ρεύμα του ιμπρεσιονισμού παρά το γεγονός οτι ο ίδιος αποκαλούσε τους πίνακες του ρεαλιστικούς, λόγω του οτι απεικόνιζαν τη ρεαλιστικότητα της καθημερινής ζωής. Στο έργο του είναι διάχυτη η αίσθηση της κινησιολογίας, του συναισθήματος ενώ  οι μικρές λεπτομέρειες που παρατηρεί ο θεατής κοιτάζοντας το πίνακα είναι που κάνουν την διαφορά όπως οι κινήσεις των χεριών και των  ποδιών των μπαλαρίνων, ο καθρέφτης  που μας δίνει την αίσθηση ένος ανοιχτού παραθύρου απ΄όπου βλέπουν την πόλη έξω και αυτό προσδίδει μια αίσθηση “ανοιχτοσύνης”. Στον πίνακα απεικονίζεται μια τάξη μιας σχολής μπαλέτου, στη μέση βρίσκεται ο δάσκαλος με την αυστηρότητα που τον διακρίνει κι αυτό φαίνεται από τον τρόπο που έχει τοποθετήσει το ξύλινο κοντάρι του ενώ γύρω του βρίσκονται οι μπαλαρίνες. Ο πίνακας εστιάζει στη  λεπτομέρεια και στην κινησιολογία!

ΕΚΠΡΟΣΩΠΟΙ ΤΟΥ ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΜΟΥ (wikipedia)

Claude Monet (1840-1926), ιδρυτικό και ιστορικό μέλος της Ομάδας Ιμπρεσιονιστών

Pierre-Auguste Renoir (1841-1919), ιδρυτικό και ιστορικό μέλος της Ομάδας Ιμπρεσιονιστών

Francesco Filippini (1841-1870), πρόδρομος, ιδρυτής των Ιταλών ιμπρεσιονιστών

Édouard Manet (1853-1895), δεν ανήκε ποτέ στην ομάδα ιμπρεσιονιστών

Paul Cézanne (1839-1906), ιδρυτικό και ιστορικό μέλος της Ομάδας Ιμπρεσιονιστών

Edgar Degas (1834-1917), ιδρυτικό και ιστορικό μέλος της Ομάδας Ιμπρεσιονιστών

ΚΑΤΑΛΟΓΟΣ ΙΜΠΡΕΣΙΟΝΙΣΤΩΝ ΖΩΓΡΑΦΩΝ (wikipedia)

Φρεντερίκ Μπαζίλ

Ζαν Μπερώ

Gustave Caillebotte

Εντγκάρ Ντεγκά

George Wharton Edwards

Frederick Carl Frieseke

Eva Gonzalès

Armand Guillaumin

Childe Hassam

Johan Jongkind

Laura Muntz Lyall

Εντουάρ Μανέ

Willard Metcalf

Κλωντ Μονέ

Berthe Morisot

William McGregor Paxton

Lilla Cabot Perry

Καμίλ Πισαρό

Πιερ Ωγκύστ Ρενουάρ

Theodore Robinson

Zinaida Serebryakova

Άλφρεντ Σίσλεϋ

John Henry Twachtman

Βίνσεντ βαν Γκογκ

J. Alden Weir

Ρεσάμ Χαλίλ Πασάς

Christina

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *