Η τέχνη της χειροποίητης μόδας στην Ελλάδα

Η τέχνη της χειροποίητης μόδας στην Ελλάδα

Η μόδα είναι τέχνη, είναι δημιουργία, έκφραση, αρχιτεκτονική…Η απαρχή της μόδας βρίσκεται κρύμμενη μέσα στους αιώνες και τους πολιτισμούς. Η μόδα πάντα αντικατόπτριζε τα γνωρίσματα και τις συνήθειες της εκάστοτε εποχής. Ακόμα το κάνει αλλά ίσως με διαφορετικό τρόπο. Η μόδα είναι δημιουργική όμως τώρα όλα γύρω μας φαντάζουν μαζικοποιημένα, εμπορικοποιήμενα κι αυτό είναι κάτι που ισχύει και στη μόδα του σήμερα.

Η παράδοση, η κουλτούρα, η ταυτότητα χάνεται ξεθωριάζει σε ένα καπιταλιστικό σύστημα που συνέχεια παράγει και πουλάει. Το βαθύτερο νόημα ξεγλιστρά και χάνεται μέσα σε εντυπωσιακές πολυτελείς βιτρίνες κι όμως η μόδα είναι ακόμα τέχνη κι όσο υπάρχουν ταλαντούχοι σχεδιαστές αυτό θα συνεχίσει να υφίσταται. Ας δούμε όμως τι πραγματικά είναι τέχνη, ταλέντο, δημιουργία για να φτάσουμε να απαντήσουμε στα παραπάνω ερωτήματα πρέπει να στραφούμε και να αντιληφθούμε βαθύτερα την έννοια της μόδας. Της μόδας όμως όχι με βάση τα trends και τα ερεθίσματα της εποχής αλλά με βάση τις αρχές της μόδας για να το κανουμε λοιπόν αυτό πρέπει να κατανοήσουμε πλήρως τι είναι η χειροποίητη μόδα γιατί κάποτε αυτό χαρακτηριζόταν, τέχνη, δημιουργία και αρχιτεκτονική.

Η ιστορία της χειροποίητης μόδας μας πάει πολύ πίσω σε άλλες δεκαετίες όπου χρυσά χέρια έραβαν, γάζωναν, δημιουργούσαν από πολύ λεπτές κλωστές φορέματα εμπνευσμένα από δημιουργίες βασισμένες στα πρότυπα της υψηλής ραπτικής (Haute Coutoure) χωρίς την χρήση μηχανών. Ύφαιναν μέρες και νύχτες στον αργαλειό. Μια παράδοση που πέρασε στην ελληνική κουλτούρα μας από τους προγόνους μας. Χειροποίητη μόδα είναι το ταξίδι μέσα στους αιώνες, μέσα σε πολιτισμούς, κουλτούρες και αξίες. Σε μια εποχή που η μαζικοποίηση βασιλεύει, η χειροποίητη μόδα δηλώνει αισθητά την παρουσία της και μας μεταφέρει το άρωμα των ελληνικών ριζών μας. Δεν είναι τυχαίο που σε νησιά όπως η Κρήτη, η Μύκονος αλλά και σε χωριά της Ελλάδας, η τέχνη της υφαντουργίας και της χειροποίητης μόδας πάει κόντρα στο κατεστημένο και δημιουργεί αριστουργήματα με φόντο την ελληνική μας παράδοση και το γαλάζιο της θάλασσας, αντικατοπτρίζοντας την ταυτότητά μας.

Αρχαιοελληνικές αναφορές, πολιτισμική κληρονομιά και μια αρχέγονη τέχνη που αναβιώνει την παλιά Ελλάδα. Τότε που η ανώτερη τάξη στις περιοχές του Κολωνακίου και της Κηφισιάς είχαν τις προσωπικές τους μοδίστρες για να ράβουν ρούχα τα οποία είχαν διαχρονική αξία. Τέσσερις φορές τον χρόνο καλούσαν τις μοδίστρες να τους ράψουν ρούχα για κάθε εποχή. Αυτή ήταν η τάση που επικρατούσε από το ’30 μέχρι και το ’60. Τότε τα καταστήματα ρούχων ήταν λιγοστά και οι Ελληνίδες της εποχής προτιμούσαν να έχουν την προσωπική τους μοδίστρα καθώς η κάθε γυναίκα ήθελε να αναδεικνύει την προσωπικότητά της μέσα από τα ρούχα της. Οι ίδιες μάλιστα αγόραζαν το ύφασμα και το έδιναν στην μοδίστρα η οποία με τα χέρια της έραβε λέπτης ποιότητας υφάσματα. Δημιουργόταν μια προσωπική σχέση τόσο με το ρούχο όσο και με τον άνθρωπο που έφτιαχνε το ρούχο. Το ράψιμο στο χέρι, η όλη διαδικασία δεν είχε χρηματική αξία αλλά συναισθηματική. Οι γυναίκες της εποχής ήθελαν να ξεχωρίζουν, δεν ήθελαν να είναι ένα με το «σωρό». Γι’ αυτό και απέφευγαν να αγοράζουν από καταστήματα καθότι ήταν όλα τυποποιημένα, ενώ τις περισσότερες φορές δεν ήταν καλής ποιότητας. Οι Ελληνίδες της εποχής ενημερώνονταν για την μόδα μέσα από καταλόγους και τα περιοδικά από το εξωτερικό, καθώς δεν υπήρχε τις δεκαετίες εκείνες άλλος τρόπος ενημέρωσης.

Στα χωριά και τα νησιά από την άλλη πλευρά τώρα, εξασκούσαν την τέχνη του αργαλειού. Χαρακτηριστικό παράδειγμα αποτελεί η Κρήτη όπου έφτιαχναν υφαντά, με τα οποία κατά την παράδοση προίκιζαν τις κόρες τους. Η διαδικασία ήταν η παρακάτω: Σύνέλλεγαν το μαλλί των προβάτων, το ζεμάτιζαν και το έπλεναν στην θάλασσα και με τη ρόκα το έγνεθαν ώστε να γίνει λεπτή κλωστή. Στη συνέχεια, με την σαϊτα το έπλεκαν και η διαδικασία συνεχιζόταν με το πάτημα των πεταλιών που βρίσκονταν στο κάτω μέρος της ξύλινης χειροκίνητης μηχανής.

Η αξία της χειροποίητης μόδας είναι ανεκτίμητη. Η προσωπική επαφή με το ύφασμα, το ρούχο δημιουργεί αυτή την αίσθηση της ανωτερότητας που υπερβαίνει αυτό που ονομάζουμε “fast fashion” ιδιαίτερα στην υψηλή ραπτική (Haute Coutoure) όπου ήταν πολύ σημαντικό τα φορέματα ή οι τουαλέτες να είναι ραμμένες στο χέρι προσεκτικά ώστε κάθε λεπτομέρεια να είναι ευκρινής. Μάλιστα, επικρατούσε τότε η αντίληψη ότι ό,τι ραβόταν στο χέρι επειδή ακριβώς απαιτούσε ιδιαίτερη δεξιοτεχνία αλλά και κόπο κοστολογείτο ακριβότερα. Η Coco Chanel μάλιστα αναφερόταν στον εαυτό της με τον όρο “τεχνίτης” κι όχι “σχεδιάστρια” χαρακτηριστικά έλεγε “I am an artisan”(Είμαι τεχνίτης). Η δεξιοτεχνία σε συνάρτηση με την δημιουργικότητα ήταν το Α και το Ω στην χειροποίητη μόδα.

Christina

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *